Πολλοί γονείς μιλάνε στα παιδιά τους πριν ακόμα γεννηθούν, όσο ακόμα βρίσκονται στην κοιλιά της μητέρας τους. Πρόκειται για μια ουσιαστική εμπειρία σύνδεσης, καθώς το έμβρυο έχει την ικανότητα να αντιλαμβάνεται τους ήχους και να αρχίζει να τους αναγνωρίζει. Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται η πρώτη γέφυρα επικοινωνίας με το εξωτερικό περιβάλλον. Πώς όμως λειτουργεί η ακοή μέσα στην κοιλιά και από ποιο στάδιο της ανάπτυξης ξεκινάνε όλα;
Η εξέλιξη του ακουστικού συστήματος
Η ανάπτυξη του ακουστικού συστήματος στα έμβρυα ολοκληρώνεται σταδιακά, κατά τη διάρκεια της κύησης.
- 5η εβδομάδα: Ξεκινάει ο σχηματισμός του εσωτερικού αυτιού. Δύο μικροσκοπικοί σάκοι εμφανίζονται στα πλαϊνά σημεία του κεφαλιού, οι οποίοι θα εξελιχθούν στον κοχλία.
- 16η – 22η εβδομάδα: Το έμβρυο αρχίζει να αντιλαμβάνεται τους πρώτους ήχους μέσα από το σώμα της μητέρας: τον χτύπο της καρδιάς, την αναπνοή και τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος.
- 23η εβδομάδα: Το έμβρυο ανταποκρίνεται πλέον σε εξωτερικούς ήχους. Μελέτες δείχνουν ότι τα νεογνά αναγνωρίζουν και νιώθουν οικεία με τη μητρική φωνή αμέσως μετά τη γέννηση, καθώς την έχουν «μάθει» ήδη από τη μήτρα.
- 26η – 30η εβδομάδα: Η ακοή γίνεται πιο οξεία και το έμβρυο αντιδρά σε ξαφνικά ερεθίσματα με κίνηση ή αλλαγή στον καρδιακό του ρυθμό.
- 32 – 35η εβδομάδα: Σε αυτό το στάδιο, τα αυτιά έχουν αναπτυχθεί πλήρως και είναι λειτουργικά.
Πώς ακούει το μωρό μέσα στην κοιλιά;
Το περιβάλλον της μήτρας είναι ένας χώρος με αρκετή «φασαρία», καθώς οι ήχοι των ζωτικών λειτουργιών του οργανισμού της μητέρας, όπως της αναπνοής, της καρδιάς και της πέψης, ακούγονται στο έμβρυο έντονα.
Όσο για τους εξωτερικούς ήχους, ακούγονται κάπως υπόκωφοι, καθώς πρέπει να περάσουν μέσα από το δέρμα, το τοίχωμα της μήτρας και το αμνιακό υγρό. Ωστόσο, η φωνή της μητέρας ακούγεται πιο καθαρά από όλες, γιατί αντηχεί μέσα από το ίδιο το σώμα (reverberation).
Αυτή η πρώιμη έκθεση στους ήχους είναι θεμελιώδης, καθώς βοηθά τον εγκέφαλο του μωρού να ξεκινήσει τη διαδικασία της γλωσσικής ανάπτυξης και της ακουστικής μνήμης.
Πώς να προστατεύσετε την ακοή του εμβρύου
Για την ανάπτυξη της ακοής των εμβρύων δε χρειάζεται κάποια ειδική παρέμβαση, παρά μόνο προσοχή σε ορισμένους παράγοντες:
- Φαρμακευτικές αγωγές: Ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων (π.χ. συγκεκριμένα αντιβιοτικά) μπορεί να επηρεάσουν την ανάπτυξη του ακουστικού νεύρου. Για οτιδήποτε χρειαστεί, πριν προχωρήσετε σε οποιαδήποτε λήψη, συμβουλευτείτε τον γυναικολόγο σας.
- Αποφυγή ακραίων θορύβων: Η συστηματική έκθεση σε πολύ υψηλά επίπεδα θορύβου (άνω των 85-90 dB) μπορεί να καταπονήσει το ακουστικό σύστημα του εμβρύου και να επηρεάσει την ανάπτυξη της ακοής του.
- Μουσική με μέτρο: Η ήπια μουσική προσφέρει ακουστικά ερεθίσματα στο έμβρυο, αρκεί η ένταση να παραμένει χαμηλή. Μην τοποθετείτε ηχεία ή ακουστικά απευθείας πάνω στην κοιλιά, καθώς το αμνιακό υγρό μεταφέρει τον ήχο με μεγάλη πίεση στο έμβρυο.
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δείξει η μητέρα και για τη φροντίδα της δικής της ακοής. Μια στις τρεις γυναίκες μιλούν για απώλεια ακοής ή εμβοές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε αλλαγές στις ορμόνες και το κυκλοφορικό σύστημα. Αν παρατηρήσετε οποιαδήποτε μεταβολή στην ακοή σας, συμβουλευτείτε άμεσα τον ΩΡΛ γιατρό σας.
Η ακοή είναι το μέσο σύνδεσης με τον κόσμο και τους ανθρώπους, και όπως είδαμε η λειτουργία της ξεκινά πριν ακόμα το έμβρυο γεννηθεί. Από τους χτύπους της καρδιάς μέσα στην κοιλιά της μητέρας, μέχρι τις πρώτες λέξεις και τις αγαπημένες μουσικές, η ικανότητα να ακούμε καθορίζει το πώς επικοινωνούμε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας. Γι’ αυτόν τον λόγο η φροντίδα της είναι πολύ σημαντική, από τα πρώτα κιόλας στάδια της ανάπτυξής της.